Bu yazı dizisinde yağlardan,kolesterol ve kolesterol çeşitlerinden,yapılması gereken diyetler ,yenilmesi sakıncalı ve yenilmesi gereklen besinlerden bahsedeceğiz.Yazı dizimize yağlarla başlıyoruz…
Yağlar sağlık için gerekli midir ?
Yaşamın devamlılığı için gerekli olan enerji kaynaklarını; proteinler, karbonhidratlar ve yağlar olarak gruplayabiliriz. Bunlar içerisinde yağlar, insan vücudu için gerekli enerjinin en önemli kaynaklarındandır. Her bir gram yağ 9 kalori enerji verir. Karbonhidrat ve proteinlerin 1 gramı 4 kalori enerji verir. Alkolün 1 gramı ise 7 kaloridir. Vücut besinlerle aldığı yağı depolar, enerjiye gereksinimi olduğu zaman bu depoları kullanır. Ayrıca; A, D, E, K vitaminlerinin emilimini sağlar. Yağlar, vücut ısısının korunmasını ve organların dış darbelerden korunmasını sağlar.Bilindiği üzere yağlar her zaman ilgi uyandıran bir konudur. Medyada sürekli yağ, kolesterol ve insan sağlığı arasındaki ilişkiyi gösteren çalışma raporları duyurulmaktadır. Beslenme ve yemek kitapları ile magazin dergilerinde yağın azaltılmasına yönelik mesajlar verilmektedir. Çünkü, son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalarla da sabittir ki, vücut yağının fazla olması; obezite, kalp hastalıkları ve kansere neden olur. Unutulmamalıdır ki; önerilen günlük yağ alımı, gereksinim duyulan kalorinin %25-30’unu karşılayacak miktarlarda olmalıdır. O halde diyet yaparken yağ hesabı nasıl yapılır ? Günlük enerji tüketiminin %30’nun yağlardan yapıldığını düşünürsek, bu miktarın sadece %10’dan azının doymuş yağlardan gelecek şekilde ayarlamalıyız.
Kolesterol yağdan farklı mıdır ?
Kolesterol, özellikle hayvansal gıdalarda bulunur ama vücuttaki kolesterolün çoğu vücut tarafından sentezlenir. Peki ama yaşam için gerekli olan kolesterol oranının düşük ya da fazla olması ne anlama gelir? Farz edin ki doktorunuz size; “kolesterol düzeyinizi düşürmeniz gerekiyor”, “Trigliserit düzeyiniz sınırda, diyetinizde yağı özellikle doymuş yağı keselim,” dedi. Bu konuda ne yapabilirsiniz ? Kolesterol yağa benzeyen ancak tamamen yağ olmayan bir maddedir. Yapısı ve organizmadaki fonksiyonları yağlardan farklıdır. Bazı durumlarda sağlık için yararlı, bazı durumlarda ise zararlıdır. Kolesterol ve yağlar hayvansal kaynaklı besinlerde birlikte bulundukları ve organizmadaki görevleri ortak olduğu için çoğu zaman birbirleriyle karıştırılırlar. Kolesterol, bazı hormonların (örneğin, östrojen) ve tüm hücrelerin yapısında bulunur. Ayrıca yağların emilimini sağlayan safranın bileşiminde yer alır. Derinizdeki kolesterol, güneş ışınlarının etkisi ile elzem bir besin öğesi olan D vitaminine dönüşür. Kolesterol düzeyinin yüksek olması ise kalp hastalıkları ile ilişkilidir.
Kolesterolün iyisi kötüsü olur mu?
Kandaki toplam kolesterol düzeyinin İyi kolesterol, kötü kolesterol tanımları 200 mg/dl’nin üzerinde olması, LDL halk arasında çok kullanılır. Ancak kolesterol düzeyinin 130 mg/dl’nin bu terimler kolesterol için değil üzerinde olması, HDL kolesterol kolesterolü taşıyan lipoproteinler için düzeyinin 35 mg/dl’nin altında olması, kullanılır. Kolesterol su ile karışmaz ve Lipoprotein a düzeyinin 30 mg/dl’den dolayısıyla kan dolaşımında tek başına büyük olması risklidir. Kan ve serum taşınamaz. Protein ve yağlardan oluşan kolesterolü kan dolaşımında, diyet paketler içinde taşınır. Bu paketler kolesterolü ise besinlerde bulunan kolesterolü ifade eder. Kolesterol vücuda lipoproteinlerdir ve kolesterolü vücut hücrelerine taşırlar. Kan kolesterolünün iki kaynaktan alınır; hepsi düşük dansiteli ve yüksek dansiteli – Vücut ihtiyaç duyduğu kadar lipoproteinler içinde bulunurlar. kolesterolü kendi üretir. Tüm vücut hücreleri kolesterolü sentezler ancak
büyük bir kısmı karaciğerde üretilir. dokulardaki kolesterolü yıkılmak üzere Vücut çok fazla kolesterol üretirse kalp karaciğere taşır. hastalıkları riski artar. Fazla gelen kolesterol kolesterol olarak da ya yağlara dönüştürübilinir. HDL’nin kan lerek depolanır ya da seviyesinin yükselmesi arterlerde birikir.
kalp hastalıkları Besinlerle alınan kansere neden olur. riskinin azalması kolesterol; kolesterol demektir. yalnızca yumurta, kırmızı et, kanatlı hayvan etleri, balık ve
Düşük Dansiteli Lipoprotein (LDL);
süt gibi hayvansal kaynaklı yiyecek ve karaciğerdeki kolesterolü dokulara içeceklerde bulunur. Hayvanlar taşır. Bu süreçte arter ve diğer kan vücutlarında kolesterol üretebilirler damarlarında depolanabilir. LDL ancak bitkiler üretemezler. Bazı kolesterol, kötü kolesterol olarak bilinir. kişilerde diyetle alınan fazla Kandaki seviyesinin yükselmesi demek kolesterol alımı kan kolesterolünün kalp hastalıkları riskinin yükselmesi yükselmesine neden olur. Ancak demektir. HDL ve LDL yalnızca kan diyetle alınan kolesterol kan damarlarında bulunur, besinlerde kolesterolünü doğrudan ve tek bulunmaz. Doymuş yağ alımı ve başına etkilemez. Diyetteki yağ kolesterol alımı düşükse, LDL seviyesi miktarı özellikle doymuş yağlar kan de düşük olur. HDL’yi düzenli fiziksel kolesterolünü diyetle aktivite yaparak yükseltebilirsiniz. alınan kolesterolden daha fazla etkiler.
Bu içerik Rizeliler Dergisi'nin Sayı 7 · Mayıs 2012 · s. 82 sayfasında yayımlanmıştır. Metin dergi baskısından aktarılmıştır; özgün sayfa düzeni için sayının PDF'ine bakabilirsiniz.