Fırtına Deresi’nin batı yamacı üzerine kurulmuş ihtişamlı bir kale… Tarihi hakkında çok detaylı bilgiye sahip olmasak da bölgenin en dikkate değer eserlerinden biri… Hatta beklide yörenin en önemli tarihi eserleri arasında yer alıyor Zilkale (Kale-i Zir). Rize-Çamlıhemşin ilçesinin 15 km güneyinde, Fırtına Vadisi’ne hakim, sarp bir kayalık üzerine kurulmuş bu tarihi kalenin kesin yapılış tarihi belli olmamakla birlikte 13-14. yüzyıllarda Komnenoslar zamanında yerel derebeyler tarafından yapılmış olabileceği tahmin ediliyor. Dere yatağından 100 metre, denizden 750 metre yüksekte bulunan Zilkale: Varoş Kale, Cihar Kale ve Pazar Kız Kaleleri ile birlikte hem yörenin, hem de Bayburt’a ulaşan tarihi ipek yolunun güvenliğini sağlamak amacıyla yapılmış bir yapıdır. Cenevizliler başta olmak üzere Rumlar tarafından da kullanılan Zilkale, Osmanlı İmparatorluğunun bölgeyi fethinden sonra da bölgenin ve kervan yolunun güvenliğinin sağlanması amacıyla kullanılmaya devam edilmiştir.
7 kat ve 8 burçtan oluşan kalenin dış surlar, orta surlar ve iç kale diye adlandırılan 3 bölümü vardır. İç kale içerisinde üç önemli yapı bulunmaktadır. Bunlar; muhafız binası, şapel ve baş kuledir. Kule üzerinde bulunan hatıl izleri ve kiriş deliklerinden kulenin dört katlı olduğu anlaşılmaktadır. İç kalede bu kule yakınındaki yıkıntılar içinde 1979 yılında iki adet el topu bulunmuştur. Pirinçten döküm olarak yapılmış ve birbirinin benzeri olan topların uzunlukları 26 cm namlu iç çapları ise 4-4.5 cm’dir. Topun gövdesi ve namlusu üzerindeki süslemelerden topların Osmanlı dönemine ait olduğu anlaşılmaktadır.
Fotoğrafı büyük boyutta açYaz aylarında ziyaretçi akınına uğrayan Zilkale, Fırtına Vadisi’nin eşsiz doğal güzelliğiyle ziyaretçilerini büyülüyor.
Fotoğrafı büyük boyutta açÇok uzun yıllar önce inşa edilmiş ve Osmanlı döneminde bölgenin güvenliğini sağlamak için kullanılan bu tarihi yapı UNESCO tarafından koruma altına alınmıştır. UNESCO tarafından bütün insanların ortak mirası olarak kabul edilen yapılar arasında yer alan Zilkale’nin restorasyonu, aslına uygun olarak, 2010 yılında tamamlanmış ve ziyarete açılmıştır. Özellikle yaz aylarında çok yoğun ziyaretçi akınına uğrayan Zilkale, Fırtına Vadisi’nin eşsiz doğal güzelliğiyle ziyaretçilerini büyüleyen, yerli ve yabancı turistlerin mutlaka görmesi gereken bir yapı durumundadır.
Çamlıhemşin ilçesinin gözde mekanlarından olan Zilkale’nin daha çekici bir hale gelmesi için çalışmalar yapan Çamlıhemşin Kaymakamı Hasan Gündoğdu, Zilkale’nin ışıklandırılarak nostaljik bir görünüm almasını sağladıklarını belirtiyor. ‘Kale-i Zir ve Çevresinin Aydınlatma Projesi’ Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Fonu Kurulu temsilciliğince kabul gördüğünü açılayan Kaymakam Hasan Gündoğdu, aydınlatma çalışmasını kısa sürede bitirerek Zilkale çevresinin gecesiyle de gündüz gibi yaşanabilir bir mekan haline getirip bölge turizmine önemli bir katkı sağlamış oldular.