Rize’de Kuş Gözlemciliği

Kuş gözlemciliği; kuşların doğal ortamlarında izlenmesi, hareketlerinin incelenmesi, türlerin tespit edilmesi ve sayılması gibi faaliyetleri içeren bir doğa aktivitesidir. Çok zevkli ve her zaman yapılabilecek bir hobi olan kuş gözlemciliği, her bütçeye hitap eder ve pahalı ekipmanlara gerek kalmadan yapılabilir. Kuş gözlemi bireyi dinlendiren ve bilgi dağarcığını genişleten benzersiz bir etkinliktir. Kuş gözlemi, salt kuşları gözleyip onların yaşam ve davranış biçimleri hakkında daha çok bilgi sahibi olmayı kapsayabileceği gibi bu bilgileri düzenli kayıt altına almak, çizimlerini yapmak, fotoğraflarını çekmek, seslerini kaydetmek gibi farklı hobilere yönelmenizi sağlayabilir. Meraklıları gittikçe artan kuş gözlemciliği, sadece tür ezberleyicileri anlamına da gelmemektedir. Kuşların hangi ortamlarda nasıl davranışlar sergilediğini, yaşam döngülerini, hangi habitatları kullandığını da belirler ve incelerler. Kuş gözlemcileri, kuş gözlemini sadece bir hobi olmanın yanında doğa koruma çalışmalarına katkı sağlamak için de kullanılmaktadırlar. Kuşların bulunduğu her alanda kuş gözlemciliği yapılabilir. Yurtdışında yaygın bir hobi olan kuş gözlemcilerinin sayısı İngiltere’de milyonlarla ifade edilse de Türkiye’de henüz yenidir. Her zaman ve her ortamda kuş gözlemciliği yapılabileceği gibi meraklıları nadir bulunan kuşlar için seyahat etmekte ve bu da kuş gözlemciliği turizmini geliştirmektedir. Ülkemizde sadece Doğu Karadeniz’de yaşayan bir tür olan Dağ Horuzu da meraklıların ilgi odağındadır. Turizmi canlandırmak ve bu rahatlatıcı aktiviteyi yaygınlaştırmak için Rize’nin İkizdere ilçesinde Dağ Horozu festivali düzenlenmekte ve Türkiye’nin her yerinden bu kuşu ve yaşadığı yeri görmeye ziyaretçiler gelmektedir. Dağ Horozu on yıl önceye kadar hakkında bilgi sahibi olunmayan kuşlar kategorisindeydi. Dağ Horozu sayıları 1-2 bin civarında olan, Türkiye’de yaşayan, tek paçalı tavuk türüdür. Dünya da sadece belli bölgelerde yaşamakta olan bu türün neslinin tehlike altında olması, “Rize’nin İkizdere İlçesi’ndeki Dağ Horozu yerel nüfuslarının ve tehditlerinin izlenmesi ve türün yörede bir değer olarak tanınması ve korunması projesi” kapsamında nümayiş alanları belirlenerek yıllık sayımları yapıldı.

Dürbün:

Kuş gözlemcisinin olmazsa olmaz aracı dürbündür. Uzun yürüyüşler yaparken, kayalık alanlarda tırmanırken veya sulak alanlarda ilerlerken hareket yeteneğinizi sınırlamayacak ve sizi yormayacak hafif ancak magnifikasyon Dağ Horozları’nın (büyütmedoğal yaşam alanları yakınlaştırma) değeri arasında bulunan yüksek ve fazla ağır Rize aynı zamanda olmayan bir dürbün diğer kuş türlerini de seçmekte yarar vardır. barındıran ve gözlem

“Kuşların hangi

ortamlarda

Fotoğrafı büyük boyutta aç

nasıl davranışlar

sergilediğini,

Piyasada değişik yapmak için uygun doğaya sahip bir yerdir.

yaşam döngülerini, özelliklere sahip

Fotoğrafı büyük boyutta aç

dürbünlerin çokluğu Gözlem yapmak için seçim yapmanızı Rize’ye gelen turistler zorlaştırabilir. Doğru bölgedeki turizmi karar vermenize oldukça hareketlendiryardımcı olmak üzere mektedir. Rize için dürbünleri niteleyen önemli bir turizm değerleri nasıl potansiyeli olan anlamak gerektiğini bir örnekle görelim: kuş gözlemciliği yapmak için pahalı ekipmanlara da gerek yoktur. Yanınızda (10×42) değerinde bir dürbündeki ilk değer: 10x, büyütme-yakınlaşma bulundurmanızı tavsiye ettiğimiz ve değeridir. 10x bir dürbünle çıplak yayınızda mutlaka bulunması gereken gözle gördüğünüzü 10 kez yakınlaşmış ekipmanları şöyle sıralayabiliriz;

hangi habitatları

kullandığını

Fotoğrafı büyük boyutta aç

da belirler ve

incelerler.”

Ekolojik risk analizleri yapıldı ve yıllık üreme grafikleri çıkartıldı. Koruma amaçlı turizm uygulama prensipleri belirlendi ve Dağ Horozu izleme programı oluşturuldu.

biçimde görmek mümkündür. İkinci değer ise dürbünün ön yüzündeki lensin çapını mm cinsinden ifade eder. Bu değerin büyümesi dürbünün ışık toplama yeteneğini artırır ve renk ayrımlarının daha kolay yapılmasına olanak verir. Her iki değer büyüdükçe gözlenen objedeki detay artar.

Saha teleskobu:

Kuş gözleminde ilerleyenler giderek daha fazla sayıda tür görmek için değişik kuş alanlarını ziyaret ederler. Kuşlara yaklaşılması nispeten zor olan alanlarda daha güçlü araçlar olan teleskoplar kullanılır. Teleskoplarda gözün yaslandığı kısma oküler adı verilir ve bu aparat 40x ve 60x yakınlaştırmayı sağlar. Oküler seçerken 20-60x aralığında ve odaklama niteliği olanları tercih etmekte yarar vardır. Teleskop kullanmayı tercih edenlerin bunu oturtmak için rüzgardan etkilenmeyecek bir sehpa (üçayak) almaları da gerekmektedir.

Not defteri:

İyi bir gözlemci olmanın önkoşulu iyi not tutmaktır. Her gözlem için öncelikle yer vermeniz gereken bilgiler şunlardır: Gözlemin tarihi ve saati, bulunulan bölgenin adı varsa GPS koordinatları, yaşam alanının özellikleri, hava durumu (ısı, bulutlu/açık/yağmurlu, rüzgâr). Tanıdığınız türleri hemen sayarak, kaç adet gözlediğinizi yazmanız gerekir. Tanımlayamadığınız veya şüpheli bir tür gördüğünüzde yapılması gereken ilk şey hemen önemli özelliklerini yanınızda bulundurduğunuz deftere not etmektir. Daha sonra aldığınız bu arazi notlarından faydalanarak rehber kitabınızdan doğru türün hangisi olduğunu bulabilirsiniz.