Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehmet Mehdi EKER, 2012 yılı yaş çay taban alım fiyatını, destekleme primi dâhil, yüzde 12’lik artışla 1 lira 22 kuruş olarak açıkladı. Bakan Eker, Çaykur Genel Müdürlüğü Sosyal Tesislerinde düzenlenen 2012 yılı yaş çay kampanyası açılış töreninde, çayın Türkiye için özel bir bitki olduğunu belirterek, “Çünkü Türkiye dışında, Türkiye’nin de Doğu Karadeniz bölgesi dışında Avrupa’da çay üretilen başka bir toprak yok,’’ dedi.
Türkiye’nin çay tarım alanlarının genişliği bakımından dünyada 8’inci, kuru çay üretimi yönünden 5’inci, yıllık kişi başına tüketim bakımından da 4’üncü sırada yer aldığına dikkati çeken Eker, “Yani milletimizin sudan sonra en fazla tükettiği sıvı çay. Aynı zamanda ekonomik değeri olan bir bitki. Çünkü 200 binin üzerindeki üreticimizi yakından ilgilendiren, aynı zamanda onların geçim kaynağı olan bir bitki,’’ diye konuştu.
Bakan Eker, 202 bin civarındaki üreticinin, 760 bin dönüm alanda ürettiği bu bitkinin miktarının 1 milyon 200 bin ton düzeyine çıktığını ifade ederek, “Aslında son yıllarda dekar başına verimde önemli bir artış meydana geldi. Daha önceden dekar başına 1 ton civarında ürün elde edilirken, şimdilerde bu, örneğin 2011 yılında ortalama bin 623 kilograma kadar çıktı. Verimde yaklaşık yüzde “Bunlardan birisi şuydu. Yaş çayda prim uygulamasına bizim hükümetimin döneminde başlandı. Bizden Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehmet Mehdi Eker. önce çayda prim uygulaması yoktu. 2003 yılında biz 60’lık artış demektir’’ dedi. Bu ürünün başlattık. 2003 yılında başlattığımız tamamının Çaykur tarafından alınma prim ödemesinde 2011 yılı itibariyle 917 imkanı olmadığını dile getiren Bakan milyon lira Türkiye’de çay üreticisine Eker, şunları söyledi: prim ödemesi gerçekleştirdik. Artı 400 milyon liraya yakın da budama “Çaykur neticede devlete ait bir şirket, tazminatı ödedik ve toplamda 1 milyar bir KİT. Önemli bir kapasiteye sahip, 315 milyon lira çay müstahsiline 46 fabrikada bu çayı işliyor ama bunun prim ve budama tazminatı olarak tamamını işlemesi mümkün değil. para ödedik. 2012 yılı yaş çay ürünü O nedenle Türkiye 1980’li yıllardan için üreticilerimize Mart sonunda itibaren, yani 30 senedir de özel sektör 147 milyon lira bu sene içerisinde marifetiyle bir yandan bu çayı alıyor, prim ödemesi gerçekleştirdik. Bizim işliyor, değerlendiriyor. Özel sektörün de bir mik-tarda önemi artıyor. hükümetimizin uygulaması bu, tabi Hepimizin dikkat etmesi gereken bir şey devam ediyor. Bundan sonraki süreçte var. Bindiğimiz dalı kesmememiz lazım. de devam edecek.’’ “Çayla ilgili 2 önemli karar çıkardık’’ Ne özel sektörün vatan- Bakan Eker, çay daşın durumunu, ortaya müstahsili ile ilgili çıkan iklim şartlarını veya bir takım diğer karar çıkardıklarını meseleleri istismar et- sınır komşumuz olan belirterek, şöyle dedi: mesi gerekiyor ne de bizim üretici olarak, “Birisi şu. Çaykur olarak kaliteden Özerk Cumhuriyet Biliyorsunuz budama ödün vermememiz getazminatı 2004 rekiyor. Çünkü bu ürüyılında çıkmıştı ve nü ne kadar kaliteli her sene ürünün 7’de üretirsek bu ürünün biri için hesaplanan miktarda budama geleceğini de o kadar teminat altına tazminatı ödendi. 2011 yılı 7. sene idi almış oluruz. Eğer biz bu çayın bir ve bitti, bütün çaylıklar budanmış oldu. ürün olarak ziraatının devam etmesini Burada bir karar vermemiz gerekiyordu. istiyorsak, bu topraklarda verimli bir Acaba buna devam etmemiz mi, yoksa çay üretiminin gerçekleşmesini durdurmamız mı lazım. Biz oturduk istiyorsak, muhakkak suretle burada çay müstahsilinin lehine olarak yeni kaliteye önem vermemiz gerekiyor. bir karar aldık, çay budama tazminatını Özel sektörün de buna dikkat ve riayet ödemeye, çay budamaya devam etmeye etmesi gerekiyor. Zaten mevzuatımız karar verdik ve bunun süresini de 7 yıl da denetim ve kontrollerimiz de bu değil, 10 yıl olarak bir karar çıkardık. yönde.’’ Bakanlık ve hükümet Her sene çayın cari fiyatının yüzde olarak iş başına geldikleri tarihten 70’i oranında bir tazminat ödenmiş itibaren tarımın diğer ürünlerinde olacak. Muhtemelen önümüzdeki ağustos ayında yine bir para, bu şekilde tazminat olarak ödenecek. Geçen yıl ağustos ayında yaklaşık 68 milyon lira çay budama tazminatı ödemiştik.’’
Etkinlik başta
Türkiye olmak üzere, bu sene 2 önemli
Gürcistan’ın Acara
başkenti Batum’da da
kutlandı.
Çaylık alanların tespitinin geçmişte yapıldığını dile getiren Bakan Eker, “Bu alanda birçok yeni uygulama devreye girmiş, arazi değişmiş, sahibi değişmiş, araya birçok faktör girmişti. Bunların bir kısmı ruhsatlı, bir kısmı ruhsatsız, bundan kaynaklanan eskiden kalan sıkıntılar vardı. Çaylık alanların yeniden tespitini yapıyoruz ve ruhsatsız alanların ruhsatlandırılması çalışmasını da başlattık. Nisan ayında bu karar çıktı, ruhsatlar yenilenecek. Kararnamesi çıktı, ağustos ayında çalışmasını başlatıyoruz ve 3 sene içinde de biz bütün bu çay alanlarının ruhsat meselesini çözeceğiz ve alanları tespit edeceğiz,’’ diye konuştu. Çayın birçok sorunu olduğunu, bu nedenle hükümet olarak Ulusal Çay Konseyi oluşturduklarını ve geçen yılsonuna doğru çayla ilgili çok ayrıntılı bir sektör toplantısı yaptıklarını anımsatan Bakan Eker, bu toplantıda bir dizi tedbirler çıktığını ve bunlarla ilgili çalışma başlattıklarını anlattı. Bakan Eker, “Bunların meyvelerini de bu çalışma vermeye başladı. Mesela kalitenin artırılması yönünde ilk kez 6 çeşit, 22 Şubat 2012’de tescil edildi ve bu çeşitlere merhum Ali Rıza Erten beyin, Zihni Derin beyin isimleri verildi. 4 tane çeşit daha ayrıca tescil edildi, Çaykur 1, 2, 3, 4 adı altında tescili yapıldı,’’ dedi.
Bakan Eker, göreve geldiklerinden bu yana çayla ilgili müstahsilin mağdur edilmemesine son derece önem